 Posvete u romanima Više od nule i Četiri zida i grad «gradskim duhovima» i «fantomima slobode» uvode nas u novi svet Zvonka Karanovića. Više nemamo posla sa sumornim opisima i kvazi metafizikom srpskih pisaca. Na pragu domaće književnosti konačno se nalazi slobodan duh kome teži moderna svetska umetnost, oslobođena od konvencija i kauzalnosti. Ono što ovog pisca čini modernim je način na koji je on komponovao svoju umetničku građu.
Već na početku Više od nule čitamo citat iz pesme Igija Popa: Dolazi još jedna godina za tebe i mene Još jedna godina kada nema šta da se radi. Značenje citata bi, pored značenja u okviru dela, moglo da se poveže sa poetikom dokolice koja kod Montenja rađa čudovišta, što simbolički shvaćeno implicira tumačenje da dokolica, pre svega, rađa umetnost. Bukvalno prevedeno na jezik romana, citat predstavlja zarobljenost srpskog čoveka u okvirima sopstvene sudbine koju, koliko god težio suprotnom, ne može sam da bira. Više od nule i Četiri zida i grad predstavljaju urbane priče koje se događaju u kriznim trenucima naše istorije sa stalnim aluzijama na prošlost. Radnje oba romana dešavaju se u Nišu, što govori da više nema standardnih tema Beograda i svim onih urbanih događajima kojima se Beograđani diče. Niš dobija potpuno novi aspekt-aspekt metropole, pandan Beogradu. Kroz romane proteže se retrospektivna priča iz Los Anđelesa tj. Amsterdama. Odlazak u svet van granica naše zemlje služi kao poređenje u kome Niš (Srbija) stoji u suprotnosti sa modernim Zapadom. Takva kompozicija narušava jedinstvo vremena i mesta, a zapravo pruža realnu sliku ljudskog života u određenom periodu. Dramatika romana uvodi se na suptilniji način, kroz rascepljenost likova i na širem polju kroz rascepljenost Niša i ostatka sveta. Oba romana nose simboliku koja je univerzalnog karaktera. Međutim, Zvonko svoju simboliku ne gradi upućujući na motive klasične umetnosti. Njihova značenja sadržana su u motivima, pre svega, andergraund umetnosti: stripa, muzike, filma, poezije. U Više od nule glavni lik se zove Korto, simbolički strip junak Korto Malteze koji jezdi kroz nevolje i uspeva da se izvuče. U Četiri zida i grad srećemo se sa simboličkim junacima starozavetnog mita- Tatulu, koji se ukopava u sopstvenu nevolju i Lilit, alegoriju zmije koja migolji kroz Tatulin život. Najsnažnija aluzija na strip, ipak predstavlja poster ili crtež Srebrnog Surfera na zidovim junaka. Intertekstualni mit o junaku ili heroju, pored Korta Maltezea i Srebrnog Surfera presdstavlja središna priča iz Četriri zida i grad o Deksi Pantelijskom. Deksa je srpski narodni superheroj čija je pripovest ispričana u stilu Rableovog grotesknog, karnevalskog romana Gargantua i Pantagruel. Enciklopedičnost Zvonkovih romana može se smatrati još jednom vezom sa Rableovim delom. Međutim, Karanovićeva enciklopedičnost poseduje karakter andergraund kulture. Dok čitamo, mi vidimo mnoštvo imena muzičara, reditelja i čini se kao da svu tu muziku možemo da čujemo. Interkultura romana kreće se od Igija, preko Bitlsa, Nil Janga, Tom Vejtsa, Đžefersona, Mesiv Ateka do Kjubrika, Tarkovskog i Tibetanske knjige mrtvih... Gore pomenuta imena čine obrazovanje moderne. Ono se više ne odigrava na fakultetima, već u prodavnici ploča, na ulici; poeziju više ne pišu Petrarka ili Puškin, već bitnici. Sloboda je ispisana na svakoj stranici romana. I kao što piše na kraju Četiri zida i grad: Pesnici uvek nešto petljaju sa večnošću. Vesna Radman © Kontra
|
